JOIN OUR MAILING LIST

Die Huidige Artikel 1 van die Kerkorde wat reeds

sedert 1962 deel van die Kerkorde is:

 

Die Nederduits-Gereformeerde Kerk staan gegrond op die Bybel as die heilige en onfeilbare Woord van God. Die leer wat die Kerk in ooreenstemming met die Woord van God bely, staan uitgedruk in die Formuliere van Eenheid soos vasgestel op die Sinode van Dordrecht in 1618-1619, naamlik die sewe en dertig artikels van die Nederlandse Geloofsbelydenis, die Heidelbergse Kategismus en vyf Dordtse Leerreëls

 

(Later in hierdie inligtingstuk sal u meer hoor van die Sinode van Dordrecht 1618-1619 en die Nederlandse Geloofsbelydenis, die Heidelbergse Kategismus en die vyf Dordtse Leerreëls.)

 

Die voorgestelde nuwe Artikel 1 van die Kerkorde

(besluit van die Algemene Sinode Oktober 2013):

 

1 Die Nederduitse Gereformeerde Kerk is gegrond op die Bybel as die heilige en onfeilbare Woord van God.

2.1 Die leer wat die Kerk in ooreenstemming met die Woord van God bely, word verwoord in

2.1.1 die ekumeniese belydenisse, naamlik die Apostoliese Geloofsbelydenis, die Geloofsbelydenis van Nicea en die Geloofsbelydenis van Athanasius; en

2.1.2 die Drie Formuliere van Eenheid, naamlik die Nederlandse Geloofsbelydenis, die Heidelbergse Kategismus en die Dordtse Leerreëls.

2.2 Die Belydenis van Belhar is deel van die belydenisgrondslag van die Kerk, op so ʼn wyse dat daar ruimte is vir lidmate, ampsdraers en vergaderinge wat dit as in ooreenstemming met die Woord van God bely, sowel as vir lidmate, ampsdraers en vergaderinge wat dit nie as ʼn belydenisskrif onderskryf nie.

3 Die Kerk aanvaar dat haar roeping om haar geloof te bely, altyd geld en dat ʼn uitbreiding van haar belydenisgrondslag sonder dwang geskied.

 

Belhar – hier is die teologiese besware

 

Die proses om die Belydenis van Belhar in die NG Kerk se belydenisgrondslag in te skryf, berus op die veronderstelling by die Algemene Sinode en die Sinode van Wes-en-Suid-Kaapland wat die versoek gerig het, dat dié belydenis ’n tydige en relevante verwoording van evangeliese waarheid vir vandag is. Daar is egter ook ’n oortuiging by sommige in die NG Kerk dat Belhar nie teologies in orde is nie. Kerkbode het vir ds Theo Danzfuss, aktuarius van die Hoëveldsinode, genooi om sy teologiese besware teen die inhoud van Belhar te verduidelik. Hier is sy bydrae.

 

Ons lidmate word daagliks gesus met die leuen dat diegene wat weier om Belhar as belydenis te aanvaar nie teologiese besware het nie, maar slegs politieke en emosionele besware. Dit laat mens fluit van verbasing. Kan kerkleiers regtig so uit voeling wees met die waarheid of is dit voorbedagte disinformasie?

Die teendeel is nader aan die waarheid. Meeste voorstanders van Belhar is eerder emosioneel of polities gemotiveer as teologies. Dit is skokkend dat selfs die Algemene Sinode nog geen teologiese studie van Belhar gedoen het nie. Nie een enkele van die besluite wat tot dusver oor Belhar geneem is, is geneem op grond van ’n objektiewe teologiese evaluering voor die Sinode nie.

In 2011 het die Sinode danksy die welsprekendheid van sekere afgevaardigdes besluit om ’n kerkordelike proses te begin om Belhar moontlik deel te maak van ons belydenisgrondslag. Ons het die sinode daarop gewys dat geen belydenis slegs “opsigself genome” beoordeel kan word nie. Daar is toe besluit om as deel van die proses ’n studie te doen oor die teologiese en historiese evaluering van Belhar. Hierdie studie moes in 2013 voor die Sinode dien, maar dit is nooit gedoen nie. Tot dusver is die sinode se besluite oor Belhar dus nie gebaseer op ’n teologiese evaluering nie, maar bloot emosioneel oor Belhar “opsigself genome”.

Grondliggend van teologiese besware teen Belhar, is die onmiskenbare invloed van die bevrydingsteologie.

Na die ontstaan van die belydenis in 1982/86, het die Breë Moderatuur van die NG Kerk dit verwerp as ’n dokument met ’n “onaanvaarbare horisontalistiese eksegese eie aan die teologie van bevryding”. Selfs verskeie liberale teoloë  erken hierdie invloed. Dr Willem Nicol sê: “Therefore I would say that the Belhar Confession which combines Reformed Theology with ­elements from Liberation Theology, is a legitimate ­Reformed development”.

Die “Statement of the Institute for Contextual Theo­logy” dank God vir die profetiese stem “through documents like the Kairos Document, The Belhar Confession, The Road to Damascus, …” Selfs prof Willie Jonker moes erken “al moet erken word dat verbindingslyne met die teologie van bevryding hier wel moontlik sou kon wees.”

Dr Boesak, die bekendste lid van die vyfmankommissie wat Belhar opgestel het, se doktorale proefskrif is ’n loflied op die swart bevrydingsteologie.

Hierdie mengsel van yster en klei het ernstige implikasies vir die hermeneutiese sleutel waarmee Belhar beoordeel moet word. Bybelse begrippe soos eenheid, geregtigheid en versoening kry in Belhar ’n nuwe hori­sontale betekenis wat vreemd is in die gereformeerde teologie.

Boesak sê openlik: “Black theology believes that liberation is not only ‘part of the gospel … it is the content and framework of the gospel … The Gospel is the Gospel of the Poor.” Dit is uiters naïef om te dink dat hy nou in Belhar skielik sy Marxistiese verstaan van die begrippe met Bybelse inhoud sou vul.

In die lig hiervan is dit nie vreemd dat Belhar met ’n valse Godsbegrip werk nie. Belhar aanvaar woordeliks die swart bevrydingsteologie se valse Godsbegrip dat God “op ’n besondere wyse die God van die noodlydende, die arme en die veronregte is en dat Hy sy kerk roep om Hom hierin na te volg.”

Ten spyte van baie teologiese besware die afgelope 30 jaar, volstaan die opstellers steeds hardkoppig met hierdie Marxistiese bewoording. Anders as Belhar leer die Bybel ons: “Voor die Here is ryk en arm gelyk; Hy het hulle almal gemaak” (Spr 22:2).

’n Belydenis wat nie akkuraat geformuleer is nie bevorder dwaling en verdeeldheid. Vir Belhar se outeurs was akkurate formulerings glad nie belangrik nie. Tydens die ontstaan van Belhar het 73 afgevaardigdes teen bogenoemde misleidende formulering gestem. Beide professore Bam en Smit het erken dat sekere formulerings dubbelsinnig is maar tog geweier om dit te verander. Volgens Smit word slegs die saak in die belydenis “van harte onderskrywe en nie spesifieke woorde of uitdrukkings nie.”

As ons gereformeerde vaders so min gedink het van akkurate teologiese formulerings was die reformasie asook die stryd teen die Arminiane futiel.

Die gereformeerde belydenisse verwerp dwalinge na links en na regs. Selfs Kerk en Samelewing verwerp nie net rassisme nie, maar ook “marxisme, kommunisme, totalitarisme, integrasionisme en alle ander onchristelike ideologieë” (par 255). Belhar druip hierdie toets deur sektaries eensydig slegs dwalinge na regs af te wys. Reële dwalinge na links, soos die marxisme en bevrydingsteologie word geïgnoreer en selfs bevorder deur gevaarlike formulerings.

Een van Belhar se grootste teologiese probleme lê natuurlik by sy kerkbegrip. Belhar dwaal in sy siening van eenheid en pluriformiteit, die kerk se primêre taak op aarde, die verhouding tussen plaaslike gemeente en die een Christelike Kerk. Belhar se standpunt dat een kerkformasie ’n Bybelse eis is, en dat alle aparte kerkformasies sondig is, is in stryd met Skrif en belydenis.

Ruimte ontbreek om ander teologiese dwalinge in Belhar se kerkbegrip, Skrifgebruik, horisontalistiese eksegese en siening van strukturele eenheid asook die taak van die kerk aan te dui.

▶ Ds Theo Danzfuss is predikant van die NG Gemeente Witfield en aktuarius van die Hoëveldsinode.

 

Agtergrond

Die Belharbelydenis is in 1982 opgestel deur 'n kommissie van die Sinode van die (destydse) NG Sendingkerk. Lede van die kommissie was o.a. dr. Allan Boesak, prof. Dirkie Smit, prof. Jaap Durand en ds. Gustav Bam. Die konsep-belydenis wat aan die sinode voorgelê is, is deur prof. Smit op skrif gestel, vandaar die wanopvatting dat hy die outeur van die belydenis is.

Daar was in hierdie vergadering ook besware teen die opstel van die belydenis, en daarom is besluit om tot en met die volgende sinodesitting (1986) eers die belydenis aan gemeentes bekend te maak en te verduidelik. In 1986 is die konsepbelydenis aanvaar as belydenisskrif.

Toe die NGSK, die NGKA en die EGKA in 1994 saamgesmelt het om die Verenigende Gereformeerde Kerk van Suidelike Afrika (VGKSA) te vorm, het die nuut gevormde kerkverband die Belharbelydenis as een van sy amptelike geloofsdokumente aangeneem.

Opsomming

Die Belharbelydenis bestaan uit vyf artikels, waarvan artikels 2-4 die kern vorm. Dit handel oor eenheid, versoening en geregtigheid. Die belydenis bevat die geloofskreet van gelowiges uit 'n tyd van groot krisis en beproewing in die Suider-Afrikaanse samelewing.

Die belydenis is saam met 'n begeleidende brief versprei, en die twee behoort eintlik sáám gelees word, hoewel die belydenis dikwels op sy eie versprei word.

Kerkeenheid

Die belydenis was 'n direkte oorsaak van die vereniging van drie sinodes van die familie van Nederduitse Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika in 1994, naamlik die Nederduitse Gereformeerde Sendingkerk (NGSK), die Nederduitse Gereformeerde Kerk in Afrika (NGKA) en die Evangelies Gereformeerde Kerk in Namibië (EGKA). Die nuwe denominasie heet die Verenigende Gereformeerde Kerk in Suid-Afrika (VGKSA).

Die politieke en ekumeniese omstandighede waarbinne die belydenis opgestel is, veroorsaak dat daar sterk positiewe sowel as negatiewe emosies rondom hierdie belydenis bestaan. Dit het dikwels 'n stremmende invloed op die herenigingsproses wat tans aan die gang is tussen die lede van die familie van NG Kerke in Suid-Afrika en Namibië.

Tot onlangs was dit een van die VGKSA se vereistes vir eenheid met die NGKSA dat die NGKSA die Belharbelydenis as 'n amptelike geloofsdokument aanvaar wat deur al sy lede aanvaar moet word. Een kompromis wat deur die NGKSA voorgestel is, is dat huidige lede van die NGKSA nie die belydenis hoef aan te neem nie, maar dat enige nuwe lede wel die belydenis sou moes aanneem. Tans is daar slegs logistieke struikelblokke vir totale kerkeenheid van die genoemde drie kerke.

Die NGKSA se posisie

Die NGKSA se posisie oor die Belharbelydenis het oor die jare heelwat verander. Aanvanklik het die NGKSA die belydenis totaal verwerp as politieke dokument of as standpunt van sogenaamde bevrydingsteologie. Later het die NGKSA bevestig dat die inhoud van die belydenis waar is, mits verwysings in die belydenis na "die armes" beskou word as verwysings na individuele mense met min besittings en nie na 'n sekere groep mense of 'n sekere etniese groep nie. Meer onlangs het die NGKSA die belydenis geheel en al as waarheid aanvaar, maar dit tog nie goedgekeur as amptelike geloofsdokument nie.

'n Amptelike opname in die NGKSA het in 2007 aangetoon dat hoewel 68% van predikante ten gunste van kerkeenheid met die VGKSA is, slegs 48% van hulle bereid is om die Belharbelydenis as amptelike belydenisskrif te aanvaar. In 2004 was 52% bereid om dit te aanvaar.[1]

Besware teen die belydenis

Van die besware wat teen die belydenis geopper word sluit in:[2]

  • Die belydenis is nie opgestel uit 'n teologiese worsteling met die Skrif nie, maar uit 'n politieke en sosiaal maatskaplike stryd van 'n groep mense.
  • Die Belhar-belydenis is sterk beïnvloed deur drukgroepe uit die bevrydingsteologie (dit is dus in sonde ontvang en gebore).
  • Die Belhar-belydenis deel nie die kenmerke van die ware gereformeerde belydenisskrifte nie.

 

 

Terug Terug na bo